Ngày 15 tháng 3 năm 2026 là ngày cử tri cả nước nô nức tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Đây là sự kiện chính trị quan trọng, là ngày hội lớn của toàn dân, thể hiện quyền làm chủ và trách nhiệm của mỗi công dân đối với đất nước.
Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là quyền chính trị cơ bản của công dân, đã được Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ghi nhận. Thông qua bầu cử, Nhân dân trực tiếp thể hiện ý chí, nguyện vọng của mình trong việc lựa chọn những người tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho Nhân dân tham gia vào các cơ quan quyền lực nhà nước ở trung ương và địa phương.
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 được tổ chức thống nhất trong cùng một ngày trên phạm vi cả nước, trong bối cảnh đất nước tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới, sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức lại đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Thực hiện Kế hoạch của Ban Chỉ đạo bầu cử phường Điện Bàn Bắc, ngày 02 tháng 02 năm 2026, Ủy ban nhân dân phường Điện Bàn Bắc đã tiến hành niêm yết danh sách cử tri bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 tại nhà văn hóa các tổ dân phố, các khu vực bỏ phiếu và trụ sở Ủy ban nhân dân phường, bảo đảm để Nhân dân biết, theo dõi và thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình theo quy định.
(Ảnh: Niêm yết danh sách cử tri tại trụ sở UBND phường Điện Bàn Bắc)
(Ảnh: Niêm yết danh sách cử tri tại Nhà văn hóa Tổ dân phố)
MỘT SỐ NỘI DUNG HỎI - ĐÁP
VỀ CỬ TRI VÀ VIỆC LẬP DANH SÁCH CỬ TRI
1. Những người nào được gọi là cử tri?
Trả lời:
Cử tri là người có quyền bầu cử. Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam - là người có quốc tịch Việt Nam, tính đến ngày bầu cử (ngày 15 tháng 3 năm 2026), đủ 18 tuổi trở lên và có đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về bầu cử đều có quyền bầu cử.
2. Cách tính tuổi công dân để ghi tên vào danh sách cử tri được quy định như thế nào?
Trả lời:
Công dân từ đủ 18 tuổi tính đến ngày bầu cử 15 tháng 3 năm 2026, tức là có ngày sinh từ ngày 15 tháng 3 năm 2008 trở v trước thì được xác định là đủ tuổi để được ghi vào danh sách cử tri để bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Cách tính tuổi công dân được thực hiện như sau:
Tuổi của công dân được tính từ ngày, tháng, năm sinh ghi trong Giấy khai sinh đến ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã được ấn định (ngày 15 tháng 3 năm 2026). Trường hợp không có Giấy khai sinh thì căn cứ vào thông tin ghi trong Căn cước công dân, Hộ chiếu để tính tuổi thực hiện quyền bầu cử, ứng cử;
Mỗi tuổi tròn được tính từ ngày, tháng sinh dương lịch của năm trước đến ngày, tháng sinh dương lịch của năm sau;
Trường hợp không xác định được ngày sinh thì lấy ngày 01 của tháng sinh làm căn cứ để xác định tuổi thực hiện quyền bầu cử và ứng cử. Trường hợp không xác định được ngày và tháng sinh thì lấy ngày 01 tháng 01 của năm sinh làm căn cứ để xác định tuổi thực hiện quyền bầu cử và ứng cử.
3. Những người nào không được ghi tên vào danh sách cử tri?
Trả lời:
Những người thuộc các trường hợp sau đây không được ghi tên vào danh sách cử tri:
Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật;
Người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án;
Người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo;
Người mất năng lực hành vi dân sự.
4. Người bị Tòa án kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo thì có được ghi tên vào danh sách cử tri để thực hiện quyền bầu cử không?
Trả lời:
Khoản 1 Điều 30 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định: “Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án, người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo, người mất năng lực hành vi dân sự thì không được ghi tên vào danh sách cử tri” Như vậy, công dân đủ 18 tuổi trở lên, có đủ năng lực hành vi dân sự, bị Tòa án kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo, nếu không bị tước quyền bầu cử (trong bản án không ghi hình phạt bị tước quyền bầu cử) vẫn có quyền bầu cử và được ghi tên vào danh sách cử tri ở nơi mình cư trú để tham gia bầu đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân theo quy định của pháp luật.
5. Người bị kết án phạt tù nhưng được hoãn chấp hành hình phạt tù hoặc tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù thì có được ghi tên vào danh sách cử tri để thực hiện quyền bầu cử không?
Trả lời:
Khoản 1 Điều 30 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định: “Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án, người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo, người mất năng lực hành vi dân sự thì không được ghi tên vào danh sách cử tri” Như vậy, những người bị kết án phạt tù nhưng được hoãn chấp hành hình phạt tù hoặc tạm đ nh chỉ chấp hành hình phạt tù thì không được tính là đang trong thời hạn chấp hành hình phạt tù và vẫn được ghi tên vào danh sách cử tri để thực hiện quyền bầu cử.
6. Thế nào là người mất năng lực hành vi dân sự? gười có dấu hiệu bị bệnh tâm thần nhưng không có đ ều kiện tổ chức khám và xác nhận của cơ quan y tế thì có được ghi tên vào danh sách cử tri hay không?
Trả lời:
Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần. Người bị mất năng lực hành vi dân sự sẽ không được thực hiện quyền ứng cử và bầu cử.
Trên thực tế, bệnh nhân tâm thần thường không cư trú cố định ở một nơi Mạng ưới y tế chuyên khoa hiện tại cũng chưa phát triển rộng khắp nên chưa khám và xác định được họ. Do đó, ở địa phương, nếu có trường hợp có biểu hiện bệnh lý tâm thần rõ rệt, thường xuyên không làm chủ được nhận thức và hành vi thì tuy chưa có điều kiện tổ chức khám và xác nhận của cơ quan y tế có th m quyền, chưa được Tòa án tuyên bố là người mất năng lực hành vi dân sự nhưng gia đ nh, người giám hộ có cam kết và chính quyền địa phương xác nhận thì họ cũng bị coi là người mất năng lực hành vi dân sự và không được ghi tên vào danh sách cử tri.
7. Người vừa câm, vừa điếc có được ghi tên vào danh sách cử tri hay không?
Trả lời:
Người vừa câm, vừa điếc nếu không thuộc các trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri quy định tại Điều 30 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân thì vẫn được ghi tên vào danh sách cử tri để tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.
8. Cử tri đăng ký hường trú ở địa phương nhưng đi lao động, học tập ở địa phương khác nên thường xuyên không có mặt ở nơi thường trú dài ngày thì việc bảo đảm quyền bầu cử cho họ được thực hiện như thế nào?
Trả lời:
Trường hợp cử tri đã đăng ký thường trú ở địa phương, nếu đã làm thủ tục khai báo tạm vắng thì được coi là không thường trú tại địa phương Ủy ban nhân dân cấp xã tại nơi công dân đăng ký thường trú không ghi tên công dân đó vào danh sách cử tri. Trong trường hợp này, công dân có quyền đăng ký để được ghi tên vào danh sách cử tri ở nơi mình đang tạm trú và thực hiện quyền bầu cử tại nơi tạm trú.
Trường hợp cử tri trở về nơi thường trú trong khoảng thời gian từ sau khi danh sách cử tri đã được niêm yết đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ thì đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đăng ký thường trú để đề nghị được bổ sung tên vào danh sách cử tri và nhận Thẻ cử tri bầu đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp xã.
Trường hợp công dân đã đăng ký thường trú ở địa phương nhưng chưa làm thủ tục khai báo tạm vắng thì dù trên thực tế đã vắng mặt dài ngày ở nơi thường trú, Ủy ban nhân dân cấp xã vẫn phải ghi tên công dân đó vào danh sách cử tri để họ thực hiện quyền bầu cử ở địa phương, trừ trường hợp bản thân cử tri hoặc người thân của cử tri đó đã thông báo nguyện vọng của cử tri về việc không tham gia bỏ phiếu ở nơi thường trú. Đồng thời cần có biện pháp thông tin phù hợp để cử tri biết về việc lập danh sách cử tri và thực hiện quyền bầu cử của mình.
Trên đây là một số nội dung cơ bản liên quan đến cử tri và việc lập, niêm yết danh sách cử tri phục vụ cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031.
Ủy ban nhân dân phường Điện Bàn Bắc đề nghị Nhân dân trên địa bàn quan tâm theo dõi danh sách cử tri đã được niêm yết, chủ động kiểm tra thông tin của mình; trường hợp phát hiện sai sót hoặc có kiến nghị liên quan đến việc ghi tên vào danh sách cử tri, đề nghị phản ánh kịp thời với Ủy ban nhân dân phường để được xem xét, giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.
Việc thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mỗi cử tri sẽ góp phần quan trọng vào thành công của cuộc bầu cử, xây dựng chính quyền các cấp ngày càng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới./.